Warto rozmawiać... Warto milczeć. Wywiad z Danutą Stenką

Tekst ukazał się w magazynie Twój STYL nr 12/2026

Ogrom ról, wiele wypowiedzianych ze sceny kwestii, błyskotliwe riposty… Danuta Stenka przyznaje: w prawdziwym życiu długo nie umiała rozmawiać. Trzeba się było do niej przebijać, wyciągać ze skorupy. Nadal woli być słuchaczką. A dialogi wewnętrzne? Do siebie stara się zwracać z dystansem i czułością. Choć wewnętrznego krytyka pozbyć się trudno.

Tempo ma imponujące. Teraz rola w filmie Przepis na święta, wkrótce na ekranach Radioamator i Właśnie że tak!…, przed momentem premiera Orestei w Teatrze Narodowym. Kolejny rok nie miała urlopu, a marzy o nim. Przerwa na herbatę i wywiad? – trudno znaleźć okienko. I o czym niby ma mówić, wszystko już powiedziała – przekomarza się. Na spotkanie przychodzi uśmiechnięta, trochę rozmawiamy o tym, co usłyszała w audycji. Słucha radia w samochodzie, lubi je. Choć pewne rzeczy ją drażnią. Co na przykład? 

Danuta Stenka: Och, uwiera mnie, zwłaszcza u dziennikarzy, moda na przeakcentowania, ten nacisk na pierwszą sylabę: „mamy WY-jątkowo CIE-kawe IN-formacje”. W języku polskim akcentujemy przecież drugą sylabę od końca. Albo gdy w moim ulubionym radiu słyszę „panie miniszczsze” czy „roszczulić, roszszerzyć”. Jak „gniewać” i „roz-gniewać”, tak „czulić” i „roz-czulić”, „szerzyć” i roz-szerzyć”. Oczywiście sama też robię błędy i wciąż się uczę, np. zaledwie kilka lat temu dowiedziałam się, że nie mówimy „jak bym się nie starała, zawsze będzie źle”, tylko: „jakkolwiek bym się starała, zawsze będzie źle”. Odkrywam takie rzeczy, chłonę i przekazuję dalej. To moja mała misja na prywatnym poletku.

Twój STYL: Rozumiem, bo prowadzę osobistą agencję ochrony słów ładnych, ale zapominanych: jesionka, frasunek, huncwot…

À propos znaczenia słów czy powiedzeń. Rozmawialiśmy lata temu z mężem i jedną z córek – opowiadała historię, w której komuś coś się szczęśliwie potoczyło, i spuentowała: „Nooo, takie ma pieskie życie!”. Zbaranieliśmy. „To w końcu jak: dobrze mu jest czy źle? – No, świetnie! – Ale wiesz, co znaczy »pieskie życie«? Biedne psisko leży w dziurawej budzie, na łańcuchu, w upale i mrozie, wody nie podali, żebra mu wystają, micha pusta, a człowiek kojarzy się głównie z kopniakiem… – Naprawdę???!!! Myślałam, że tak jak z naszymi psami: wylegują się w ciepełku na kanapie, tata im gotuje jedzenie…”

Czyli warto rozmawiać?

Zawsze warto.

Aktorka, która zagrała około trzystu postaci, wypowiedziała tysiące kwestii, mogłaby mieć dość wymiany słów. Nie tęskni pani za ciszą?

Właśnie dzisiaj zastanawiałam się nad tym. W Orestei cztery koleżanki zajmują ostatnią garderobę na końcu korytarza, a ja w mojej, która jest pierwszą, siedzę sama. Trochę szkoda, bo chciałabym być ze wszystkimi, ale z drugiej strony przed spektaklem potrzebuję samotności, ciszy. Kiedyś uwielbiałam spotkania towarzyskie, na których mogłam poznawać nowych ludzi, teraz tęsknię do spotkań z ludźmi, których znam, a rzadko widuję, bo wszyscy jesteśmy w biegu. Po premierach, dużych imprezach, zamiast biec na bankiet, najczęściej uciekam do domu, żeby spędzić czas z mężem. W małych sytuacjach. Prostych. Męczy mnie hałas, rozproszona uwaga, nierzadko błahość spotkań w takim przewalającym się tłumie i poczucie, jakby się z ust sypały trociny. A poza wszystkim wolę słuchać, niż mówić. Ta sytuacja – wywiad – też jest dla mnie nienaturalna.

Wolałaby pani, żebym to ja opowiadała, dajmy na to – o moim ukochanym Pomorzu Zachodnim albo o pianiście Brusie Liu, którego jestem fanką?

O, tak! Jestem świetną słuchaczką. Czasem nawet podsłuchiwaczką, z przypadku oczywiście, bez złych intencji. Lubię też obserwować. W czasach liceum mieszkałam w internacie i po sobotnich lekcjach jeździłam z Kartuz na niedzielę do domu, do Gowidlina. Autobusy były przepełnione, nie zawsze udało się wcisnąć, więc trzeba było czekać godzinę, dwie albo i dłużej na następny. Uwielbiałam siedzieć na ławce i przyglądać się ludziom. Ciekawiło mnie, co w sobie noszą, dlaczego są smutni, zdenerwowani, z czego się śmieją. Zakochane pary, inne – jakieś sobie obce… Czasem siłą rzeczy słyszałam ich rozmowy, czasem w wyobraźni dołączałam do nich. Do dziś bywa, że gdy nie mam odwagi wziąć udziału w rozmowie, prowadzę ją w myślach.

Nie ma pani odwagi? Trudno uwierzyć.

Kiedy uważam, że to, co mam do powiedzenia, będzie dla słuchaczy nieistotne. Albo kiedy wiem, że nie zdołam wyrazić słowami tego, co się we mnie kołacze. A w emocjonalnych sytuacjach, nawet z najbliższymi, zdarza się, że nie potrafię wypowiedzieć tego, co myślę, coś po prostu nie chce ze mnie wyjść. To, że umiemy ze sobą rozmawiać, jest wielką zasługą męża. Wczoraj przyjechała do nas starsza córka, która jest psychoterapeutką, i przytoczyła trudną sytuację ze swojego prywatnego życia. Pomyślałam: „Boże drogi, jak ona pięknie potrafi rozmawiać, jakie ma wspaniałe narzędzia”. Mąż takich nie miał, po prostu chłopak spotkał dziewczynę, która blokowała się w trudnych sytuacjach, i powoli, stopniowo rozłupał moją skorupę.

Z czego wzięły się te blokady i nieumiejętność rozmowy?

Pewnie z domu. Mama z nami, ze mną i z bratem, rozmawiała, ale tato tego nie umiał. Dziadek, jego ojciec, był typem des-poty, działał w trybie nakazowo-rozdzielczym. Tato tym nasiąkał i posłał dalej. Przy tym w wieku 28 lat złamał kręgosłup. Szczęśliwie stanął na nogi, ale już nie wrócił do pracy. Tymczasem mama, nauczycielka, pracowała za dwoje i w szkole, i w domu. Uczyła nas wszystkich rozmawiać, ale model wychowawczy dziadka był w przewadze.

Gdy rozmawiałyśmy kilka lat temu, dorosłe córki właśnie szły na swoje, a pani zastanawiała się, czy odnajdzie się w domu bez nich. Jak to się potoczyło?

Pojawił się oczywiście syndrom opuszczonego gniazda, poczucie porzucenia, ale ku mojemu zaskoczeniu nie trwał